Δυο ποντιακά τραγούδια της κατοχής
Δημοσιεύθηκε από apothikarios στο 2008/06/11
Γιαρ-Γιαρ
Ανάθεμα τον Γερμανό που χτιζ’ αεροπλάνα γιαρ-γιαρ
και στειλ’ ατά στον ουρανό, σκοτών’ τα παληκάρια γιαρ-γιαρ
Ανάθεμα τον Μουσολίν και όλην την Γερμανίαν γιαρ-γιαρ
που κύρηξαν τον πόλεμον και στη Μακεδονίαν γιαρ-γιαρ
Ανάθεμα άϊκον κράτος, άϊκον κοινωνίαν γιαρ-γιαρ
αν ψηλαφάς το δίκαιος στείλτσε σην εξορία γιαρ-γιαρ
να μην ιδώ τον χαλασμό απ’ τους απ’ τους Γερμανοτσολιάδες γιαρ-γιαρ
Τα σπίτια κι αν εκάψανε , εμείς πάλι θα χτιζ’ τα, γιαρ- γιαρ
Ποντιακό
Αντάρτε μ’ σα ψηλά ρασιά
ποις μαγειρέβ’ και φάισε
ποιος πλεν’ κιά τα λιώματας
κάθε Σάββα αλάισε;
Αντάρτεμ’ επαρεξένκασε
το σπίτι μ’ εφκαιρώθεν,
ελάπα το και σιαίρουμαν
το όπλον ντε φορτώθες.
Αντάρτες κάψτε τον Κούκον
και ποίστε ατόν μανέαν,
της κουκουβάγιας το πουλίν
να χτιζ’ απές φωλέαν.
Κοντός εν ο Κισά-Μπατζάκ
μετ’ έναν πιστολόπον,
λάσκεται απές σον Κούκον
σαλαχανάς σκυλόπον
Ανάθεμα Κισά-Μπατζάκ
το κοντόν το ποδάρι σ’
έρθανε και αντάρτες μας
επήραν το κεφάλι σ’.
Και τα δύο από την ιστορία της αντίστασης 1940-45 του Βάσου Γεωργίου. Το πρώτο τραγούδι τραγουδιόνταν σε όλα τα πονυιακά χωρια΄. Το δεύτερο τραγουδιόνταν στα χωριά της Βέροιας και της Κατερίνης μετά την μάχη του Κούκου (18/10/1944) και μετά την εξόντωση του Κισά-Μπατζάκ το Νοέμβρη του ‘44. Οι σημειώδεις δικές μου.
Υ.Γ. Δεν είμαι πόντιος και έτσι αν κάποιος μπορεί να “μεταφράσει” το δεύτερο τραγούδι θα είμαι υπόχρεος
ggk είπε
Αντάρτε μ’ σα ψηλά ραχιά
ποίος μα(γ)ειρέβ’ και φάιζ σε
ποίος πλεν’ και τα λώματα σ’
κάθεν Σάββα κι αλάι(ζ) σε;
Αντάρτη μου στις ψηλές ράχες
ποιος σου μαγειρεύει και σε ταΐζει (φαΐζει)
ποιος πλένει και τα ρούχα σου
κάθε Σάββατο και σε αλλάζει.
Αντάρτε μ’ επαρεξένγκα σε
τ’οσπίτι μ’ ευκαιρώθεν,
ελέπ’ ατο και χαίρουμαν
το όπλον ντ εφορτώθες.
Αντάρτη μου σε παρέβγαλα
το σπίτι μου ευκαιρώθηκε (άδειασε)
το βλέπω και χαιρόμουνα
το όπλο που φορτώθηκες.
Αντάρται κάψτε τον Κούκον
και ποίστε ατόν μανέαν,
τη κουκουβάγιας το πουλίν
να χτιζ’ απές φωλέαν.
Αντάρτες κάψτε τον Κούκον
και ποιείστε αυτόν μανέαν (συντάσσεται πάντα με το κάψιμο: εκάεν και μανίεν ή εκάγαμεν και εμανίγαμεν, επιτείνει το κάψιμο)
της κουκουβάγιας το πουλί
να χτίσει μέσω φωλιά.
Κοντός εν ο Κισά-Μπατζάκ
μετ’ έναν πιστολόπον,
λάσκεται απές σον Κούκον
σαλαχανάς σκυλόπον
Κοντός είναι ο Κισά-Μπατζάκ (Κισά-Μπατζάκ Τουρκιστί σημαίνει επι λέξη ο έχων Κουτσό Πόδι, Κουτσό Μπατζάκι ο Κουτσοπόδαρος. Παρατσούκλι του γνωστού Παοτζή Κυριάκου Παπαδόπουλου…)
μετά ενός πιστολιού
τριγυρίζει μέσα στον Κούκο
αργόσχολο σκυλί
Ανάθεμα Κισά-Μπατζάκ
το κοντόν το ποδάρι σ’
έρθανε οι αντάρται μουν
επέραν το κιφάλι σ’.
Ανάθεμα Κισα-Μπατζακ
το κοντό το ποδάρι σου
ήρθανε οι αντάρτες μας
πήρανε το κεφάλι σου.
Οι γραμματικές επισημάνσεις νομίζω ότι κάνουν πλέον την “απόδοση” στην σύγχρονη ελληνική περιττή…αν εξαιρέσουμε βέβαια μερικές λέξεις.