4, 5 και 6 Αυγούστου 1944: Σκληρές μάχες στις ανατολικές συνοικίες.

4,5 και 6 Αυγούστου 1944. Γερμανική δύναμη τάγματος, γερμανοτσολιάδες, μπουραντάδες, παπαγιώργηδες, χίτες του Γρίβα και χωροφύλακες της Ειδικής Ασφάλειας, ένα σύνολο γύρω στους 1500 επιτίθεται σ’ ολόκληρο το μέτωπο των ανατολικών συνοικιών, σε μια προσπάθεια να διασπάσουν την «Κόκκινη Γραμμή» του 2^ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, χρησιμοποιώντας όλμους, πολυβόλα και θωρακισμένα αυτοκίνητα.

 

Η μάχη αυτή κράτησε τρία μερόνυχτα. Μα η «Κόκκινη Γραμμή» δεν έσπασε!

 

Το λάθος του εχθρικού επιτελείου βρισκόταν στην διασπορά των δυνάμεων του σε ένα μέτωπο τεσσάρων χιλιομέτρων, που το υπερασπίζονταν 800 μαχητές του ΕΛΑΣ με αραβιδες, αυτόματα, χειροβομβίδες και λίγα οπλοπολυβόλα.

 

Ήταν όλοι αποφασισμένοι να πεθάνουν ταμπουρωμένοι σε καλά οργανωμένες θέσεις, υποστηριζόμενοι κι από 100.000 εξεγερμένους κατοίκους άνδρες γυναίκες και παιδιά, που πίσω απ’ τις γραμμές του ΕΛΑΣ πραγματοποιούσαν, με επικεφαλής τις πολιτικές τους οργανώσεις, μαχητικά συλλαλητήρια διαμαρτυρίας.

 

Τρία μερόνυχτα τα παλικάρια του ΕΛΑΣ πολεμουσαν σα λιοντάρια. Κανένας δεν ένιωθε την ανάγκη να κοιμηθεί. Λαός και στρατός μια μόνο σκέψη είχαν, να νικήσουν τον εχθρό, να διώξουν τους φασίστες, κι’ ύστερα θάβρισκαν τον καιρό για ύπνο.

 

Στη διοίκηση του 2^ου συντάγματος έφταναν οι σύνδεσμοι με ποδήλατα κι έφερναν τις αναφορές των ταγμάτων που μας γέμιζαν περηφάνεια. Όλες ήταν μηνύματα νίκης. Βαριές οι απώλειες του εχθρού. Καμιά υποχώρηση των τμημάτων μας. Πολλά τα λάφυρα.

 

Στη μάχη αυτή εξοντώθηκαν 67 γερμανοπροδότες και ένας λοχαγός των Ες-Ε. Είχανε αρκετούς τραυματίες.

 

Ο ΕΛΑΣ είχε 8 νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Ακόμη εκτελέστηκαν άγρια ανεξακρίβωτος αριθμός αθώων αντρών, γυναικών και παιδιών, που πέσαν στα χέρια των αδίσταχτων δολοφόνων.

 

Θυμάμαι τρεις φορές την ημέρα, η διοίκηση του συντάγματος εξέδιδε στρατιωτικά ανακοινωθέντα που μεταδίδονταν στο λαό με τα χωνιά και δημιουργούσαν ενθουσιασμό και λαϊκό ξεσήκωμα τέτοιο, που σου έδινε την εντύπωση πως αυτές τις συνοικίες δεν αποτελούνταν από ανθρώπους, σπίτια και σοκάκια, αλλά ήταν ένα συμπαγές ατσάλι, που καμιά δύναμη δεν μπορούσε να το διαπεράσει!

 

Τη μεγαλύτερη πίεση τη  δέχονταν το ΙΙο τάγμα του Μπούσια. Στις κρίσιμες στιγμές έπαιρνα τις διαταγές του συντάγματος για τις κινήσεις των δυνάμεων μας και την αντιμετώπιση του χθρού στο Βύρωνα – Γούβα και πήγαινα ο ίδιος στο σταθμό διοίκησης του ΙΙου τάγματος για τη γρήγορη και σωστή πραγματοποίηση τους. Έτσι δημιουργήσαμε και τη δυνατότητα έκδοσης νέων διαταγών στην πορεία της μάχης από μένα, χωρίς να χάνεται χρόνος με τους συνδέσμους στο σύνταγμα.

 

 

Σ’ αυτό το κρίσιμο τριήμερο της νικηφόρας μάχης του 2^ου συντάγματος πάλευε ηρωικα παράλληλα με μας και το 1^ο σύνταγμα, που αντιμετώπιζε νικηφόρα άλλες τόσες εχθρικές δυνάμεις απ’ τη Νέα Σμύρνη – Καλλιθέα ως τα Νέα Σφαγεία.

 

Η συνειδητή πειθαρχία, το θάρρος και η αυτοθυσία  μαχητών και στελεχών ολόκληρης της Ι ταξιαρχίας ήταν το χαρακτηριστικό μαζικό φαινόμενο του λαογέννητου στρατού της Αθήνας. Εδώ κουρελιάσαμε κυριολεχτικά τις καλά οργανωμένες ορδές του φασισμού.

 

Εδώ φάνηκε ξεκάθαρα η ανωτερότητα του Λαϊκού Στρατού μας και η νικηφόρα πορεία του ενάντια στο φασισμό .

 

Αυτό το νιώσαν βαθιά στο πετσί τους οι γερμανοφασίστες κι απ’ την επόμενη μέρα άρχισαν κιόλας τα ομαδικά εγκλήματα τους, ενάντια στους αθώους και άοπλους πολίτες και τα γυναικόπαιδα της Αθήνας και του Πειραιά.

 

(Πηγή: Ορέστης Μακρής, «Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας», εκδλοσεις ΣΕ, σελ 135-136. Για τα αντίποινα που δέχθηκε ο Βύρωνας στις 7.8.1944 δες εδώ )